Gepubliceerd op 3 april 2026
Vanaf 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst de DBA-regels weer volledig, na jaren van gedoogbeleid. Nu we kwartaal twee van 2026 ingaan, worden de eerste resultaten zichtbaar: controles lopen, boetes worden opgelegd en zowel ZZP’ers als opdrachtgevers voelen de druk.
Wat is de actuele stand van zaken en wat moet je nu concreet doen?
DBA handhaving 2026: wat is er veranderd?
De grote verschuiving ten opzichte van voorgaande jaren is dat de handhaving niet langer theoretisch is. De Belastingdienst voert actief bedrijfscontroles uit bij opdrachtgevers, vraagt contracten op en beoordeelt feitelijke werksituaties.
Uurtarief berekenen?Gebruik de gratis uurtarief calculator.
Concreet betekent dit: als jij al anderhalf jaar bij dezelfde opdrachtgever werkt, vijf dagen per week, met een vaste werkplek en onder directe aansturing van een leidinggevende, dan is de kans groot dat de Belastingdienst dit als een verkapte dienstbetrekking ziet. De opdrachtgever krijgt dan een naheffing voor loonheffingen, inclusief boete.
Naast de DBA-handhaving speelde de Wet VBAR een rol, maar daar is de klad in gekomen. Het kabinet trok in maart 2026 het verduidelijkingsdeel in, het onderdeel dat zou vastleggen wanneer iemand zelfstandige is en wanneer werknemer. Wat overblijft is de bestaande rechtspraak, met de Deliveroo-criteria van de Hoge Raad als kader. Wat er precies is besloten staat in ons bericht over de ingetrokken Wet VBAR.
Het andere deel van die wet gaat wel door: het rechtsvermoeden op basis van je uurtarief. Zodra de wet in werking treedt kan een zzp’er met een tarief onder de 38 euro per uur makkelijker een dienstverband opeisen, want dan moet de opdrachtgever aantonen dat er geen arbeidsovereenkomst is. Dat bedrag geldt per 1 januari 2026 en beweegt mee met het wettelijk minimumloon. Voor de handhaving door de Belastingdienst verandert er niets; die loopt sinds 1 januari 2025 door.
Wie loopt het meeste risico?
Niet elke ZZP’er heeft evenveel reden tot zorg. De Belastingdienst kijkt naar een combinatie van factoren:
- Je werkt langdurig (langer dan 12 maanden) voor één opdrachtgever
- Je uurtarief ligt onder de €38 per uur
- Je hebt weinig tot geen andere klanten
- Je werkt met vaste werktijden en een vaste werkplek
- Je kunt het werk niet uitbesteden of laten vervangen
Herken je meerdere van deze punten? Dan is de kans op een discussie met de Belastingdienst reëel. Lees dan ook ons artikel over schijnzelfstandigheid 2026 voor een volledig overzicht van de risicofactoren.
Wat moet je nu doen als ZZP’er?
Actie ondernemen is nu verstandiger dan afwachten. Drie concrete stappen:
1. Beoordeel je huidige opdracht eerlijk. Kijk kritisch naar hoe je feitelijk werkt, niet alleen naar wat er in je contract staat. De Belastingdienst kijkt naar de praktijk, niet naar het papier.
2. Pas je contract en werkwijze aan. Zorg dat je overeenkomst van opdracht de zelfstandigheid benadrukt: de mogelijkheid tot vervanging, meerdere opdrachtgevers, eigen aansprakelijkheid. Een modelovereenkomst via de Belastingdienst kan helpen, maar is geen garantie.
3. Werk aan spreiding. Meerdere opdrachtgevers tegelijk versterkt je positie als zelfstandige aanzienlijk. Ben je net gestart? Bekijk dan de ZZP starten checklist voor een goede basis.
Let op: ook opdrachtgevers zijn aansprakelijk. Als de Belastingdienst een arbeidsrelatie als dienstbetrekking aanmerkt, kan de opdrachtgever naheffingen krijgen voor loonheffingen en sociale premies. Breng je opdrachtgever hiervan op de hoogte als de situatie risicovol is.
Wil je weten of jouw opdrachtrelatie risico loopt? Doe de schijnzelfstandigheid check.
Veelgestelde vragen
Kan de Belastingdienst met terugwerkende kracht handhaven?
Ja, in principe kan dat. De Belastingdienst kan loonheffingen naheffen over periodes waarin je als schijnzelfstandige werkte. Hoe ver terug hangt af van de situatie, maar correcties over meerdere jaren zijn mogelijk.
Geldt de handhaving voor alle ZZP’ers?
Nee, niet voor iedereen evenveel. De Belastingdienst richt zich op situaties met een laag uurtarief, weinig opdrachtgevers en langlopende opdrachten bij één klant. Heb je meerdere klanten en een tarief boven €38 per uur? Dan loop je minder risico.
Wat is het verschil tussen DBA en VBAR?
De DBA regelt hoe de Belastingdienst beoordeelt of een arbeidsrelatie zelfstandig of in loondienst is. De Wet VBAR is de opvolger en biedt een duidelijker toetsingskader. De VBAR treedt naar verwachting in 2026 definitief in werking.
Meer informatie over modelovereenkomsten en de DBA-wetgeving vind je op de website van de Belastingdienst.
Bronnen
De cijfers en regels in dit artikel zijn gecontroleerd op 16 augustus 2026 bij de onderstaande officiele bronnen.
- Belastingdienst, werken met zzp’ers: handhaving en modelovereenkomsten
Dit artikel is informatief bedoeld en vervangt geen fiscaal advies. Raadpleeg een adviseur voor jouw specifieke situatie.