Schijnzelfstandigheid checker
Beantwoord 5 vragen en ontdek of jouw opdracht risico loopt op schijnzelfstandigheid.
Deze checker stelt vijf vragen over je opdracht en telt daar punten voor op, twaalf in totaal. Hoe meer punten, hoe meer je werk lijkt op loondienst. Vanaf 8 punten noemt de uitslag het hoog risico op schijnzelfstandigheid, onder de 3 punten laag. Het oordeel van de Belastingdienst hangt af van meer dan deze vijf vragen.
Waar toetst deze checker op?
De vragen gaan over je aantal opdrachtgevers, je vrijheid in werkwijze en werktijden, vervanging, hoe lang je bij dezelfde opdrachtgever zit en van wie het materiaal is. Een opdrachtgever kost 3 punten, geen vrijheid in methode en tijden ook. Vervanging die niet mag, langer dan een jaar bij dezelfde opdrachtgever en materiaal van de opdrachtgever kosten elk 2 punten. Een tussenantwoord levert 1 punt op.
Zo staan die vragen niet in de wet. De Belastingdienst kijkt of er drie kenmerken van loondienst in de relatie zitten: de mogelijkheid tot werkgeversgezag, de verplichting tot persoonlijke arbeid en een beloning voor dat werk. Zitten die er alle drie in, dan is er een dienstbetrekking, hoe je het contract ook noemt. Bij een zzp-opdracht staat de beloning vrijwel altijd vast, dus het draait om gezag en persoonlijke arbeid.
Om die twee te beoordelen weegt de dienst de feiten in onderlinge samenhang: wie bepaalt hoe, wanneer en waar je werkt, de duur van het werk, hoe je in de organisatie zit, of je het zelf moet doen en hoeveel commercieel risico je loopt. De puntenverdeling hierboven is een keuze van deze tool, geen norm van de Belastingdienst.
Wat je uitslag betekent
Hoog risico, 8 punten of meer
Vier of vijf antwoorden wijzen richting loondienst. Leg naast elkaar wat je contract zegt en wat je feitelijk doet: bij een controle wint de praktijk. Bespreek de uitslag met je opdrachtgever voordat de Belastingdienst dat doet. Bij deze score verdient een fiscalist zichzelf terug.
Verhoogd risico, 5 tot 7 punten
Meestal zit dit in een zwaar antwoord plus wat kleine. Kijk eerst naar het antwoord dat je 3 punten kostte: je aantal opdrachtgevers of je vrijheid in werkwijze. Een tweede opdrachtgever verandert je score direct. Een vervangingsclausule in je opdrachtovereenkomst telt alleen als je die kunt gebruiken.
Gemiddeld risico, 3 of 4 punten
Aandachtspunten, geen zware. Zet vast wat je nu al goed doet: je eigen tarief op je facturen, je eigen gereedschap, afspraken over een resultaat in plaats van over uren. Dat dossier heb je nodig als je opdrachtgever over twee jaar een boekenonderzoek krijgt.
Laag risico, 0 tot 2 punten
Je werkt voor meerdere opdrachtgevers, bepaalt zelf hoe en wanneer je werkt en gebruikt eigen spullen. Loop de check opnieuw zodra er iets verandert. Een verlenging over de jaargrens of het wegvallen van je andere klanten verschuift je score zonder dat je contract wijzigt.
Wie draagt het risico?
De rekening komt eerst bij je opdrachtgever. Blijkt de relatie loondienst, dan moet hij loonheffingen afdragen en krijgt hij een naheffingsaanslag met belastingrente. De loonbelasting en premie volksverzekeringen mag hij bij jou terugvragen, de premies werknemersverzekeringen en de werkgeversheffing Zvw niet.
Jij houdt je eigen rekening. De opdracht telt niet mee voor de ondernemersaftrek en de mkb-winstvrijstelling, de kosten die je ervoor maakte zijn niet aftrekbaar en je had er geen btw over mogen rekenen. Dat komt terug als bijbetaling inkomstenbelasting.
Wat deze checker niet toetst
Je contract zit niet in de score en een modelovereenkomst evenmin. Nieuwe modelovereenkomsten beoordeelt de Belastingdienst niet meer. Bestaande goedgekeurde overeenkomsten mag je tot en met 31 december 2029 gebruiken, ook als er een eerdere einddatum in staat. Zekerheid geven ze alleen zolang je werkt zoals erin staat. Meer daarover in ons stuk over de modelovereenkomst van de Belastingdienst.
De handhaving zit er ook niet in. De Belastingdienst kan sinds 1 januari 2025 direct correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen, zonder eerst een aanwijzing. Verder terug dan 1 januari 2025 naheffen kan niet, behalve bij kwaadwillendheid of het negeren van een aanwijzing: dan geldt vijf jaar. In 2026 legt de dienst nog geen verzuimboetes op, vergrijpboetes sinds 1 januari 2026 wel.
Wat eraan komt telt evenmin mee. Het kabinet trok in maart 2026 het verduidelijkingsdeel van de Wet Vbar in, het deel dat moest vastleggen wanneer iemand zelfstandige is. In het wetsvoorstel blijft een rechtsvermoeden staan voor zzp’ers tot 38 euro per uur, waarbij de opdrachtgever moet bewijzen dat er geen arbeidsovereenkomst is. Wet is dat nog niet. De achtergrond staat in schijnzelfstandigheid in 2026.
Veelgestelde vragen
Betekent een lage score dat ik veilig zit?
Nee. Deze checker weegt vijf kenmerken, de Belastingdienst weegt alle feiten van je opdracht in onderlinge samenhang. Een lage score betekent dat de bekendste signalen ontbreken, niet dat je oordeel binnen is.
Is werken voor een opdrachtgever verboden?
Nee, een wettelijk minimum aantal opdrachtgevers bestaat niet. Het telt mee als signaal, omdat de Belastingdienst kijkt naar je commerciele risico en naar de ruimte die je hebt om je als ondernemer te gedragen.
Beschermt een modelovereenkomst me tegen een naheffing?
Alleen als je in de praktijk werkt zoals de overeenkomst beschrijft. Wijkt de uitvoering af, dan vervalt de zekerheid. Bestaande goedgekeurde overeenkomsten lopen tot en met 31 december 2029.
Hoe ver kan de Belastingdienst terug naheffen, en volgt er een boete?
Naheffen kan tot 1 januari 2025 en niet verder terug. Bij kwaadwillendheid of het negeren van een aanwijzing geldt vijf jaar. In 2026 volgen er geen verzuimboetes, vergrijpboetes sinds 1 januari 2026 wel.
Bronnen
Gecontroleerd op 19 augustus 2026 bij de onderstaande officiele bronnen.
- Belastingdienst, wanneer is er sprake van loondienst: de mogelijkheid tot werkgeversgezag, de verplichting tot persoonlijke arbeid en de beloning, plus het afwegingskader dat de dienst daarbij gebruikt
- Belastingdienst, handhaving arbeidsrelaties: naheffen kan niet verder terug dan 1 januari 2025, bij kwaadwillendheid vijf jaar; in 2026 wel vergrijpboetes en nog geen verzuimboetes
- Belastingdienst, werken met modelovereenkomsten: bestaande modelovereenkomsten mogen tot en met 31 december 2029 en geven alleen zekerheid als je werkt zoals beschreven
- Belastingdienst, gevolgen voor de opdrachtgever: de opdrachtgever draagt de loonheffingen af en kan alleen de loonbelasting en premie volksverzekeringen bij de opdrachtnemer terugvragen
- Belastingdienst, gevolgen voor de opdrachtnemer: de opdracht telt niet mee voor de ondernemersaftrek en de mkb-winstvrijstelling, kosten zijn niet aftrekbaar en er mag geen btw over
- Rijksoverheid, meer rust en duidelijkheid voor zzp’ers: het verduidelijkingsdeel van de Wet Vbar wordt ingetrokken, het rechtsvermoeden tot 38 euro per uur blijft in het wetsvoorstel
- Ondernemersplein, schijnzelfstandigheid voorkomen: in 2026 meestal nog geen boete, alleen bij opzet of grove schuld
Deze tool is informatief bedoeld en vervangt geen fiscaal advies. Raadpleeg een adviseur voor jouw specifieke situatie.