VOF oprichten 2026: stappenplan en aansprakelijkheid

Een vof oprichten doe je met twee of meer mensen die samen een bedrijf willen runnen. Je schrijft je in bij KVK en legt de afspraken vast in een vof-contract. Het belangrijkste om te weten: elke vennoot is hoofdelijk aansprakelijk, dus ook voor schulden die je compagnon maakt.

Een VOF oprichten doe je als je samen met een of meer personen een bedrijf wilt runnen, maar nog niet toe bent aan de structuur van een BV. Bij een Vennootschap onder Firma werk je op basis van gelijkwaardigheid. Elke vennoot brengt iets in, deelt in de winst en staat samen met de ander met zijn privévermogen garant voor de schulden van de onderneming. Dat maakt een VOF een logische keuze voor twee mensen die serieus samen willen ondernemen, zolang je de aansprakelijkheid begrijpt en accepteert. De juridische vorm kent specifieke spelregels die bepalend zijn voor je succes en je financiële risico’s.

Wat is een VOF precies?

Een Vennootschap onder Firma is een samenwerkingsvorm voor twee of meer personen, de vennoten. Volgens de officiële richtlijnen van de Kamer van Koophandel (KvK.nl) heeft een VOF geen rechtspersoonlijkheid. Dit betekent dat er geen scheiding is tussen het zakelijke vermogen en je privévermogen bij schulden. Schuldeisers kunnen dus direct aanspraak maken op jouw persoonlijke bezittingen, zoals je eigen woning of spaargeld.

Omdat de VOF geen rechtspersoon is, draagt elke vennoot de volledige last van de onderneming. Als jouw partner namens het bedrijf een overeenkomst sluit, ben jij voor de volle honderd procent aansprakelijk voor de financiële nakoming ervan. Dit verschilt fundamenteel van een BV, waar de aansprakelijkheid in beginsel beperkt blijft tot het kapitaal in de vennootschap. De wet stelt geen minimumkapitaal verplicht bij de start. Je kunt met een lege portemonnee naar de Kamer van Koophandel stappen, zolang je de inschrijfkosten betaalt.

De hoofdelijke aansprakelijkheid van een VOF: risico’s en gevolgen

Het belangrijkste juridische kenmerk van de VOF is de hoofdelijke aansprakelijkheid. Dit principe houdt in dat schuldeisers niet verplicht zijn om een schuld evenredig over de partners te verdelen. Zij kunnen de volledige schuld opeisen bij één van de vennoten, ongeacht wie de verplichting is aangegaan of wie de fout heeft gemaakt.

Neem een concreet praktijkvoorbeeld. Vennoot Jeroen tekent een contract voor de huur van een kantoorpand ter waarde van € 2.500 per maand, voor een minimale duur van drie jaar. Dit betreft een totale contractwaarde van € 90.000. Indien de VOF deze kosten niet kan dragen en Jeroen geen geld heeft, mag de verhuurder het volledige bedrag van € 90.000 bij jou opeisen. De schuldeiser hoeft de schuld niet te verdelen. Je bent persoonlijk verantwoordelijk voor het gehele bedrag. Dit laat zien waarom een VOF een hoge mate van vertrouwen vereist.

Om je privévermogen te beschermen, kun je huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden opstellen voordat je de VOF inschrijft. Indien je in gemeenschap van goederen bent getrouwd, kan een zakelijke schuldeiser namelijk ook beslag leggen op de bezittingen en het inkomen van je partner. Door het opstellen van voorwaarden bij een notaris houd je het vermogen van je levenspartner buiten het bereik van zakelijke schuldeisers.

Concrete berekening: Wat kost het oprichten van een VOF?

De oprichting van een VOF brengt directe, meetbare kosten met zich mee. Hieronder staat een exact rekenvoorbeeld van de opstartkosten voor twee vennoten in 2026:

• Inschrijving KvK: € 170,30 (€ 85,15 per vennoot, conform de tarieven op KvK.nl).
• Opstellen van een vennootschapscontract: € 450,00 exclusief btw (tarief bij een jurist voor een standaardcontract).
• Zakelijke bankrekening inclusief koppeling boekhouding: € 114,00 per jaar (€ 9,50 per maand).
• Beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV): € 420,00 per jaar (€ 35,00 per maand).
• Boekhoudsoftware voor samenwerkende ondernemers: € 300,00 per jaar (€ 25,00 per maand).

De totale opstartkosten in het eerste jaar bedragen in dit scenario exact € 1.454,30. Bij een gelijke verdeling van 50/50 investeert elke vennoot dus € 727,15 om de VOF volledig operationeel en juridisch afgedekt te starten.

Berekening van de winstverdeling en belastingdruk

Bij een VOF wordt de winst verdeeld op basis van de afspraken in het vennootschapscontract. De Belastingdienst (Belastingdienst.nl) belast elke vennoot individueel over zijn of haar winstaandeel via de inkomstenbelasting in box 1. Hieronder volgt een rekenvoorbeeld met een netto jaarwinst van € 110.000 en een afgesproken winstverdeling van 60% voor Vennoot A en 40% voor Vennoot B. Beide vennoten voldoen aan het urencriterium van 1.225 uur per jaar.

Fiscale berekening Vennoot A (60% winstaandeel)

Vennoot A is een startende ondernemer en heeft in 2026 recht op de startersaftrek. De berekening van het belastbaar inkomen verloopt als volgt:

• Bruto winstaandeel (60% van € 110.000): € 66.000,00
• Zelfstandigenaftrek 2026: – € 1.200,00
• Startersaftrek 2026: – € 2.123,00
• Tussenstand winst: € 62.677,00
• MKB-winstvrijstelling 2026 (12,7% over € 62.677,00): – € 7.960,00 (afgerond op hele euro’s)
• Belastbaar box 1-inkomen: € 54.717,00
• Inkomstenbelasting eerste schijf 2026 (35,75% over € 54.717,00): € 19.561,33

Het netto winstaandeel van Vennoot A bedraagt na afdracht van de inkomstenbelasting € 46.438,67. Dit bedrag is exclusief de algemene heffingskorting en de arbeidskorting, die de uiteindelijke belastingdruk nog verder verlagen.

Fiscale berekening Vennoot B (40% winstaandeel)

Vennoot B is al langer actief en heeft in 2026 geen recht meer op de startersaftrek. De berekening ziet er als volgt uit:

• Bruto winstaandeel (40% van € 110.000): € 44.000,00
• Zelfstandigenaftrek 2026: – € 1.200,00
• Startersaftrek 2026: € 0,00 (geen recht)
• Tussenstand winst: € 42.800,00
• MKB-winstvrijstelling 2026 (12,7% over € 42.800,00): – € 5.435,60
• Belastbaar box 1-inkomen: € 37.364,40
• Inkomstenbelasting eerste schijf 2026 (35,75% over € 37.364,40): € 13.357,77

Het netto winstaandeel van Vennoot B bedraagt na afdracht van de inkomstenbelasting € 30.642,23. De persoonlijke fiscale situatie van elke vennoot bepaalt dus hoeveel netto-inkomen er overblijft van de gezamenlijk gerealiseerde winst.

Het VOF-contract: welke afspraken leg je vast?

Een VOF-contract, ook wel vennootschapscontract genoemd, is wettelijk niet verplicht maar in de praktijk onmisbaar. Zonder schriftelijk contract gelden de standaardregels van het Burgerlijk Wetboek. Dit betekent dat alle winsten en verliezen gelijk moeten worden verdeeld en dat alle vennoten onbeperkt bevoegd zijn om namens de VOF verplichtingen aan te gaan. Dit sluit zelden aan bij de werkelijke wensen van de ondernemers.

In een solide vennootschapscontract leg je de volgende afspraken schriftelijk vast:

• De inbreng van elke vennoot: Formuleer nauwkeurig wat elke partner inbrengt bij de start. Dit kan contant geld zijn (bijvoorbeeld € 10.000), maar ook goederen zoals een bestelauto ter waarde van € 8.000 of specifieke softwarelicenties. Ook de inbreng van arbeid en vakkennis (bijvoorbeeld 40 uur werk per week) leg je hierin vast.
• De winst- en verliesverdeling: Je kunt afwijken van een gelijke verdeling. Als partner A de volledige operationele leiding heeft en partner B voornamelijk optreedt als adviseur op de achtergrond, is een verdeling van 70/30 of 80/20 mogelijk.
• Bevoegdheden en limieten: Geef aan tot welk bedrag een vennoot zelfstandig contracten mag tekenen of betalingen mag verrichten. Je kunt bijvoorbeeld bepalen dat transacties tot € 2.500 door één vennoot mogen worden uitgevoerd, maar dat voor grotere investeringen beide handtekeningen verplicht zijn. Registreer deze limiet ook in het handelsregister van de KvK, zodat externe leveranciers hier wettelijk aan gebonden zijn.
• Ziekte en arbeidsongeschiktheid: Bepaal wat er gebeurt als een van de vennoten door ziekte voor langere tijd niet kan werken. Behoudt deze persoon dan recht op het volledige winstaandeel? Een gebruikelijke regeling is dat de zieke partner de eerste twee maanden de volledige winst ontvangt, waarna het aandeel stapsgewijs daalt naar 50% of 25% om de extra werklast van de actieve partner te compenseren.
• Uittreding en het verblijvensbeding: Als een vennoot wil stoppen of komt te overlijden, eindigt de VOF in principe direct. Dit kan de continuïteit van het bedrijf in gevaar brengen. Met een verblijvensbeding spreek je af dat de overblijvende vennoot het recht heeft om de onderneming voort te zetten en de bezittingen over te nemen, eventueel tegen een vooraf bepaalde uitkoopsom aan de erfgenamen.

VOF of BV in 2026: hoe maak je de juiste keuze?

Veel ondernemers twijfelen tussen de oprichting van een VOF of een BV. De keuze hangt voornamelijk af van de verwachte winst en het risicoprofiel van de activiteiten. In 2026 is de afweging door fiscale wijzigingen scherper dan voorheen.

Bij een lagere winst tot ongeveer € 80.000 per vennoot is de VOF fiscaal aantrekkelijker dan de BV. Dit komt door de directe toepassing van de zelfstandigenaftrek van € 1.200 en de MKB-winstvrijstelling van 12,7%. Deze aftrekposten verlagen de belastbare winst in box 1 fors. Bij een BV betaal je vennootschapsbelasting over de winst en inkomstenbelasting in box 2 zodra je dividend uitkeert. Ook ben je als eigenaar van een BV verplicht om jezelf een marktconform salaris (het gebruikelijk loon voor een DGA) uit te keren, wat zwaar drukt op de liquiditeit van een startend bedrijf.

Het omslagpunt ligt niet alleen bij de winst. Het risico op schadeclaims of hoge schulden is vaak de doorslaggevende factor om toch voor een BV te kiezen. Indien je actief bent in sectoren zoals de bouw, medische advisering of grootschalige ICT-beveiliging, zijn de financiële risico’s bij fouten aanzienlijk. Een BV beschermt je privévermogen tegen deze claims, mits er geen sprake is van wanbestuur. Bij een VOF neem je dit risico wel mee naar je privéleven, waardoor een enkele zakelijke tegenslag kan leiden tot een persoonlijk faillissement.

Stappenplan: een VOF oprichten in 2026

Het oprichten van een VOF vereist een gestructureerde aanpak. Volg deze stappen om een stevige basis te leggen voor je onderneming:

1. Stel een vennootschapscontract op: Leg hierin de winstverdeling, inbreng (geld, goederen of arbeid), vakantiedagen en afspraken bij ziekte of uittreding vast. Dit voorkomt conflicten achteraf. Hoewel je dit contract zelf kunt opstellen, is het verstandig om een jurist of fiscaal adviseur mee te laten kijken om te controleren of alle clausules juridisch standhouden.
2. Kies een beschikbare bedrijfsnaam: Controleer via het handelsregister van de KvK of de naam nog beschikbaar is en geen inbreuk maakt op bestaande merkrechten van andere ondernemingen. Zorg dat de naam past bij je activiteiten en geen verwarring zaait bij consumenten.
3. Schrijf de VOF in bij de KvK: Maak online een afspraak via de website van de Kamer van Koophandel. Ga vervolgens samen met al je mede-vennoten naar het gekozen KvK-kantoor om de inschrijving te voltooien. Neem geldige legitimatiebewijzen en een eventueel getekend vennootschapscontract mee. De eenmalige inschrijfvergoeding bedraagt € 85,15 per vennoot, wat direct ter plaatse moet worden voldaan met een pinpas. De KvK meldt de VOF na inschrijving automatisch aan bij de Belastingdienst.
4. Registreer de UBO’s in het handelsregister: Sinds de invoering van de Europese anti-witwasrichtlijnen is het verplicht om de uiteindelijke belanghebbenden (Ultimate Beneficial Owners) te registreren. Iedere vennoot die direct of indirect meer dan 25% van de stemrechten, het eigendomsbelang of de winst deelt, moet worden geregistreerd in dit openbare register. Dit gebeurt gelijktijdig met de inschrijving van de VOF bij de KvK.
5. Open een zakelijke bankrekening: Dit is noodzakelijk om het vermogen van de VOF strikt gescheiden te houden van je privétransacties, wat ook de boekhouding vereenvoudigt. Zorg ervoor dat de bankrekening op naam van de VOF staat en dat beide vennoten bevoegd zijn om de rekening te beheren, eventueel met vooraf ingestelde limieten per transactie.

De administratieve en boekhoudkundige verplichtingen

Het voeren van een deugdelijke administratie is een wettelijke plicht voor elke onderneming in Nederland. Bij een VOF is dit extra complex omdat er sprake is van meerdere kapitaalrekeningen. Iedere vennoot heeft een eigen kapitaalrekening binnen de boekhouding. Hierop wordt de initiële inbreng geregistreerd, evenals de jaarlijkse winsttoedeling en de gedane privé-opnames.

De btw-aangifte (omzetbelasting) verloopt niet per individuele vennoot, maar via de VOF als geheel. De Belastingdienst verstrekt na de inschrijving bij de KvK één btw-identificatienummer en één omzetbelastingnummer aan de onderneming. Je doet als VOF dus gezamenlijk btw-aangifte, meestal per kwartaal. De btw die je aan klanten factureert draag je af, en de btw die je betaalt over zakelijke inkopen trek je hier direct vanaf.

Voor de inkomstenbelasting ontvangt elke vennoot een eigen aangiftebiljet voor ondernemers. De winst uit de VOF wordt voor de belastingheffing gesplitst op basis van de afgesproken percentages in het contract. Elke vennoot geeft zijn of haar eigen winstaandeel op als winst uit onderneming in de persoonlijke aangifte inkomstenbelasting. Eventuele uitsluitingen, zoals het niet behalen van het urencriterium door een van de vennoten, hebben uitsluitend invloed op de belastingaanslag van die specifieke persoon.

Hoe beëindig of ontbind je een VOF?

De samenwerking binnen een VOF kan eindigen door het uittreden van een vennoot, door het bereiken van een afgesproken einddatum, of door het besluit van de vennoten om de activiteiten te staken. Het ontbinden van een VOF vereist een zorgvuldige financiële en juridische afwikkeling, ook wel de vereffening genoemd.

Tijdens de vereffening worden alle openstaande schulden van de VOF betaald en worden de bezittingen te gelde gemaakt. Indien er na het betalen van alle schulden nog vermogen over is, wordt dit verdeeld onder de vennoten op basis van hun kapitaalinbreng en het winstdelingspercentage in het contract. Bij een negatief saldo zijn beide vennoten nog steeds persoonlijk en hoofdelijk aansprakelijk om het tekort aan te zuiveren met hun privévermogen. Na de volledige afwikkeling schrijf je de onderneming uiterlijk binnen een week uit bij de Kamer van Koophandel via een uitschrijfformulier, waarna de Belastingdienst de fiscale registratie definitief beëindigt.

🚀Ben jij klaar om te starten?Doe de starterscheck en zie wat je nog moet regelen.

Veelgestelde vragen

Bronnen

De cijfers in dit artikel komen van de volgende officiele bronnen.

• KvK.nl
• Belastingdienst.nl

Dit artikel is informatief bedoeld en vervangt geen fiscaal advies. Raadpleeg een adviseur voor jouw specifieke situatie.